Galapagos

TOTALE ONDERDOMPELING

‘Als zeeleeuwen naast je komen zwemmen moet je een tuimeling maken. Zij maken dan als antwoord hierop een veel vlottere en mooiere tuimeling, ze willen tonen dat ze het beter kunnen’, aldus onze duikgids Nathalia. Zij zal samen met haar collega Patricio onze twaalfkoppige groep leiden in de betoverende onderwaterwereld van één van de meest fascinerende plekken op deze aardbol. Nathalia woont in Puerto Ayora (op het eiland Santa Cruz), de grootste stad van de archipel en is opgegroeid in en rond het water. Duikgidsen zijn doorgaans al wat stoerdere oudere mannen met tonnen ervaring. Nathalia daarentegen is pas 21 maar zelden heb ik een meer geduldige en bekwame divemaster gezien. Haar duidelijke briefings, uitgebreide kennis en, niet in het minst, haar enorm enthousiasme maken van haar de perfecte duikbegeleidster.

De Galapagos spreken tot de verbeelding. Het is hier dat Charles Darwin voet aan wal zette in 1835. Als natuuronderzoeker reisde hij mee met het expeditieschip HMS Beagle op een vijfjarige ontdekkingsreis langs de kusten van Zuid-Amerika, Australië, het Zuiden van Afrika en een aantal eilandengroepen in de Grote en Indische Oceaan. Zijn observaties, bevindingen en notities leidden jaren later tot het boek ‘On the Origin of Species’, wat als basis wordt gezien voor de evolutietheorie.

De 13 eilanden (naast een heel aantal kleinere) vormden zich miljoenen jaren geleden uit vulkanische activiteit bij de botsing tussen twee tektonische platen. Een tropisch paradijs moet je hier niet verwachten: ruwe, rotsachtige, ruige biotopen stijgen op uit de uitgestrekte oceaan op een duizendtal km voor de kust van Ecuador. Sommige eilanden zijn toegankelijker dan andere met heuse zandstranden en behoorlijk wat plantengroei. Menselijke aanwezigheid en activiteit bleven niet uit en kleine steden ontstonden op verschillende plaatsen.

Toerisme zit hier in de lift: 200.000 bezoekers per jaar willen zelf oog in oog staan met de wonderlijke, al dan niet endemische fauna: reuzenschildpadden, pinguins, albatrossen, zeeleeuwen, land- en zeeleguanen, bruine pelikanen, felrode krabben, fregatvogels, blauw- en roodvoetgenten, flamingo’s,…

Niet enkel boven maar ook onder het wateroppervlak huist een fascinerende en unieke dierenwereld. De archipel prijkt steevast in ‘Beste wereldwijde duikspots’-lijstjes. Reden genoeg om mijn vriendin en mezelf erg nieuwsgierig te maken. En zo werd de basis gelegd voor deze trip. Reisplanning gemaakt, duikcruise geboekt, duikuitrusting klaargelegd.

De Astrea, onze thuis en uitvalsbasis voor de komende week, is een eerder bescheiden vaartuig met plaats voor 16 gasten en 10 crewleden. Het schip werd recent omgebouwd: oorspronkelijk bedoeld als cruiseschip voor landexcursies krijgt ze nu ook een taak bij de betere duikavonturen. De naam veranderde mee maar het oorspronkelijke ‘Penguin explorer’ prijkt nog steeds prominent op de romp.

Het anker wordt gelicht in de baai van Isla Baltra, een kleiner eiland waar de voornaamste luchthaven gelegen is. Het is een korte verplaatsing en we worden al snel op het duikdek verwacht voor de eerste tewaterlating. Onze controle- maar vooral opfrissingsduik stelt alvast niet teleur: een gigantische pijlstaartrog houdt ons vanop de zeebodem in het oog en een murene zwemt haastig voorbij. Flink uit de kluiten gewassen kogelvissen zien ons voor iets eetbaars of zijn niet opgezet met de bezoekers in hun territorium: ze bijten brutaal aan onze duikuitrusting. Dat belooft!

We varen die dag al van duikspot naar duikspot en het onderwaterspektakel wordt steeds indrukwekkender. zeeschildpadden worden een zekerheid op elke duik, af en toe schiet een schuwe witpuntrifhaai weg, we spotten adelaarsroggen die in een harmonieuze school van een tiental dieren voorbij vliegen. Een enorme mantarog glijdt voorbij in de verte en een Galapagoshaai stoort zich niet aan onze aanwezigheid.

De eilanden die we onderweg tegenkomen worden gevormd door ruwe vulkaanlandschappen zowel boven als onder water waarbij rotsen en zandvlaktes zijn afgebakend door enorme dropoffs. Het barst hier van het leven: kreeften, krabben, murenes en enorme scholen kleurrijke vissoorten maken deel van een bijzonder boeiend ecosysteem.

Grote oceaanstromingen komen hier samen. Koude waters uit Antarctica mengen zich met zeestromingen uit de tropische Pacific. Deze samenkomst zorgt voor een mix van verschillende fauna en zo ontstaat een enorme symbiose van zeeleven. In de loop der evolutie ontwikkelden vele dieren in deze ruwe omgeving nieuwe jachtmethodes en ontstonden er zelfs compleet nieuwe varianten.

De avond zet zich in en de Astrea vaart op volle kracht in de Noordwestelijke richting. De centrale eilanden laten we achter ons en een nachtelijke, lange tocht staat op de planning.

Als de duisternis ingetreden is horen we een geluid dat we niet direct kunnen thuisbrengen. Klikgeluiden weergalmen in de donkerte rondom ons. Nathalia wijst naar de lawaaimakers: we worden omcirkeld door meeuwen die op jacht zijn, het schijnsel van de verlichting van ons schip zorgt ervoor dat we ze net kunnen zien. De zwaluwstaartmeeuw is de enige nachtmeeuwsoort op deze aardbol en komt bijna enkel hier voor. Ze zijn op zoek naar octopusachtigen die ze uit het water opvissen. De lichten van ons schip lokken de prooien van de inktvissen naar het wateroppervlak, waarop deze uiteraard zelf volgen. Een tijdelijk jachtvoordeel dat de meeuwen niet laten passeren. De klikgeluiden fungeren als echolocatie en geven de juiste richting aan om de weg tussen de eilanden terug te vinden. Een natuurlijk GPS-systeem!

We zijn op weg naar Isla Darwin en Isla Wolf, de verste eilanden van deze archipel en het absolute hoogtepunt van deze duikcruise. Landexcursies zijn er niet toegelaten en de eilanden liggen helemaal afgelegen: reden genoeg voor de reguliere cruiseschepen om niet tot hier te komen. Enkel een beperkt aantal duikcruiseboten reizen naar deze bijzondere locatie.

Het is de omweg waard: ruwe massieve rotseilanden waar grote zeevogelkolonies op nestelen richten zich op uit de immense oceaan. Eilanden als kathedralen, de natuur op zijn puurst.

Ook onder de zeespiegel worden we verwend. Nathalia had gelijk: het zijn de zeeleeuwen die zich laten opmerken. Zij bewegen als volleerde acrobaten door het water. Hun snelheid en behendigheid maakt dat je ze onmogelijk kan volgen, nu en dan hangen ze gewoon op jouw hoogte om je aan te staren om dan weer – torpedogewijs – weg te schieten in eender welke richting. Het contrast met hun gedrag op het droge kan niet groter zijn, steeds vind je ze daar liggend of slapend en stralen ze vooral een onverbetelijke luiheid en gezapigheid uit.

‘Eigenlijk zijn er hier twee soorten robben’ leert Nathalia ons. ‘De pelsrob heeft een meer uigesproken en isolerende vacht terwijl de zeeleeuw een onderhuidse dikke vetlaag heeft als bescherming tegen de kou.’

In de wateren rond de Galapagoseilanden zijn een 30-tal haaiensoorten regelmatige bezoekers en sommigen laten zich wel heel makkelijk zien. Zo ligt de Astrea geankerd naast Isla Darwin en wordt ze meteen omsingeld door zijdehaaien. Wetende dat de koks van de cruiseboten nu en dan etensresten overboord kiepen hebben zij zich alvast in poleposition gezet om dit voedsel als eerste op te pikken. De hyena’s van de oceaan, zowaar. Een 15-tal dieren zwemmen zenuwachtig rond het schip aan de oppervlakte. ‘Wie gaat er mee snorkelen om de ‘silkies’ te bekijken?’ Niet iedereen van onze duikgroep gaat op de uitnodiging in en ik merk toch wel wat gespannen gezichten. ‘Hou je handen dicht bij je lichaam en duw de haaien gerust weg mochten ze te dicht naderen!’ Eens in het water is het een zeer aparte ervaring. De haaien, elk een meter lang ongeveer, wervelen en bewegen langs en tussen ons en ik voel hun schuurpapierachtige huid wrijven langs mijn neopreen duikpak. De adrenaline giert door mijn lichaam als één van de dieren nieuwsgierig in mijn onderwatercamera bijt.

Niet enkel vlakbij ons schip maar bij elke verkenning van de wateren rond Wolf en Darwin worden haaien vaste onderwatergenoten. De hamerhaaien zijn het meest aanwezig: soms op een afstand, soms vlakbij, af en toe in grote scholen maar ook solitaire dieren passeren tijdens iedere duik. De lichaamsbouw van deze soort blijft heel bijzonder: als een gigantische scanner zoekt hun T-vormige kop vol sensoren de bodem en de omgeving af naar prooien.

Ik voel me verwend, gepriviligeerd om hier op bezoek te mogen zijn en heb toch een heel klein beetje een ontdekkingsreizigersgevoel. Geen andere boten of sporen van menselijke activiteit zo ver het oog rijkt en omringd door een enorm pure en onaangetaste omgeving bekroond door ontmoetingen met wonderlijke diersoorten in hun ongerept territorium. Veel beter kan een duiktrip niet worden.

De tocht nadert zijn eindpunt. De zeedieren die we de afgelopen dagen mochten ontmoeten laten een diepe indruk na. De dolfijnen die we zagen springen voor de boeg van ons schip, de mobularoggen die zich steeds in grote scholen lieten zien, de enorme geelvintonijnen die aan een onwaarschijnlijke snelheid boven ons voorbij schoten tijdens een duik aan het eiland Wolf, onderwaterontmoetingen met ‘vleugelloze’ aalschovers die van duiken hun specialiteit gemaakt hebben en waarvan de vleugels in de loop der evolutie steeds minder ontwikkeld raakten wegens geen natuurlijke vijanden, de ietwat onverwachte pinguins fier op de uitkijk naast monsterachtige leguanen die enkel op deze archipel geleerd hebben om onder water op zoek te gaan naar voedsel,…

De Astrea werpt zijn anker aan Isla Pinzon, een van de kleinere eilanden ten westen van het centrale Isla Santa Cruz. We springen met Nathalia uit de rubberboot voor onze allerlaatste duik.

Wat we te zien krijgen is bijzonder. Het lijkt of we een absolute samenvatting van onze hele tocht mogen aanschouwen, een soort opsomming van wat we allemaal gezien hebben de afgelopen week. Een zeeschildpad, witpuntrifhaai, hamerhaai, mantarog en zeeleeuw passeren netjes één voor één de revue.

Deze laatste lijkt nog zenuwachtiger dan anders en is zichtbaar geirriteerd door die drukte in zijn territorium. Gemotiveerd probeert hij iedereen weg te jagen en even later zien we een enorme mantarog passeren met aan zijn staart een knabbelende zeeleeuw.

Enige weken na onze thuiskomst lezen we dat de Ecuadoriaanse regering beslist heeft om een nieuw zeereservaat van 15000 vierkante mijl uit te roepen rond de eilanden Darwin en Wolf waar visvangst, op welke schaal dan ook, strikt verboden is. Aanleiding hiervoor is een rapport uit 2015 dat stelt dat de economische waarde van haaien toeristisch gezien veel groter is dan hun waarde bij visvangst. In het Engels hebben ze hier een perfecte uitdrukking voor: I couldn’t agree more! <